Hayzin [Âdetin] Degismesi
Kaide [kural]: Âdet zamani belli olan, mesela 5
gün olan kadin, bir kere, baska sayida, mesela 7
gün sahih kan görünce âdeti 7 gün olarak
degismis olur.
Bu degismeler, en fazla on güne kadar olur. 11
veya daha fazla kan devam ederse, önceki âdetten
fazlasi özür olur. Temizlik sayisi da, bir kere,
baska sayida, mesela 20 gün iken, 25 güne çikar
veya en az 15 güne inerse, temizlik günü
degismis olur. On günlük hayz süresi içinde, kan
görülen günler arasinda bulunan temizlik
günleri, fâsid temizlik oldugu için hayz kabul
edilir, on günden sonraki kanli günler ise,
fâsid oldugu için temiz kabul edilir.
Kaide: Yeni hayzdaki kan süresi, 10 günü geçerse
ve bunun 3 veya daha fazla günü, önceki âdet
zamani günlerine rastlamazsa, âdet zamani
degisir; fakat gün sayisi degismez.
Âdet zamanina rastlarsa, rastladigi gün sayisi
hayz, kalani istihaza olur. 3 günden [72
saatten] 5 dakika bile az süren kan, hayz olmaz.
Yeni baslayan için 10 günden çok sürse, 10 günü
hayz, fazlasi istihaza olur. Yeni olmayanlarda
âdetten çok olup, 10 günü de asinca, âdetten
sonraki günlerde gelmis olan kan hayz olmaz,
istihaza olur. Kan, âdet zamanini asip, 10
günden önce kesilince, sahih temizlik görse,
yani kan kesildikten sonra 15 gün içinde hiç
gelmezse, kan geldigi günler hayzdir, âdet günü
degismis olur. 15 gün içinde bir kere kan
gelirse, âdetini asmis olanlar hayz olmaz,
istihaza olur.
Kaide: Fâsid kan ve fâsid temizlik, âdeti
degistirmez.
Mesela: Âdeti 5 gün olan kadin, 10 günden fazla,
mesela 13 gün kan görse, âdeti olan 5 günden
fazla olan 8 günü istihaza, yani özür olur,
âdeti degismez, yine 5 gündür. Sahih temizligi
20 gün olan bu kadin, 13 gün kan görünce, sahih
temizliginin içine 8 gün fâsid kan karismistir.
20 günlük sahih temizlik, fasid temizlik haline
dönmüstür, âdeti yine 5 gün, temizligi de 20
gündür.
Bir kadin, genel olarak 10 günü geçmemek ve 3
günden az olmamak sarti ile, bir önceki âdetinin
sayisina uygun kan görmezse âdeti degisir.
Mesela, âdeti 6 iken, 7’ye, 8’e 9’a veya 10’a
çikarsa, yahut 5’e, 4’e veya 3’e inerse âdet
sayisi degisir.
Âdeti 10 günden az olanlar:
Kaide: Âdeti 5 gün iken, sahih temizlikten sonra
6 veya 7 veya 8 veya 9 veya 10 gün kan gelse,
sonra tekrar sahih temizlik görse, kan gördügü
günler yeni hayz olur. Yani önceki âdeti 5 gün
iken, yeni âdeti kan gördügü gün kadar olur.
Misaller:
1) 5 kan ve 25 temiz iken, âdet zamaninda 3 gün
kan gelse, âdet sayisi 5 iken 3 olur.
2) 5 kan ve 25 temiz iken 26 temiz 4 kan görse,
âdeti degiserek 4 gün olur.
3) 5 kan ve 25 temiz iken, 6 kan olursa, 6
günden sonra 15 gün temizlik olursa, âdeti 6
güne, 7 kan olursa, âdeti 7 güne, 8 kan olursa,
âdeti 8 güne, 9 kan olursa, âdeti 9 güne, 10 kan
olursa, âdeti 10 güne çikar. Yani on güne kadar
kaç kan görülürse âdeti o kadar gün olur.
Temizlik süresi de 25 ten 15’e düser.
4) 5 kan ve 55 temiz iken, 5 kan, 64 temiz, 7
kan görse, 7’si hayzdir.
5) 6 kan, 24 temiz iken, 27 temiz, 9 kan görse
ve 15 gün temiz olsa, 9 günün hepsi hayzdir.
Âdeti 10 günden fazla sürenler:
Kaide : Âdeti 10 günden fazla süren kadin,
istihazali yani özürlü demektir. Çünkü âdetin en
fazla süresi 10 gündür. Hayzinin kaç gün
oldugunu tespit etmek için, bir önceki aydaki
temizlik süresi ve âdet sayisini bilmek sarttir.
Misaller:
Âdeti 24 gün temiz, 6 gün kan iken,
1) 29 temiz, 12 kan görse, âdeti yine 6 gündür,
son 6’si istihazadir. Temizlik süresi 29 olur.
2) 30 temiz, 11 kan görse, âdeti yine 6 gündür,
son 5’i istihazadir. Temizlik süresi 30 olur.
3) 21 temiz, 13 kan görse, âdeti yine 6 gündür,
bastan 3, sondan 4 kanli gün istihazadir.
4) 28 temiz, 12 kan görse, bunun 2 günü önceki
âdet zamanina rastlar. 3’ten az oldugu için, ilk
6 günü hayz, geri kalan 6 günü istihaza olur.
Temizlik süresi 28’e çikar.
5) 29 temiz, 11 kan görse, âdeti degismez, yine
âdeti 6 gün olur. son 5 günü de istihazadir
6) 30 temiz, 13 kan görse, âdeti yine 6 gündür,
son 7 günü de istihazadir.
7) 31 temiz, 2 kan, 3 gün temiz, 7 kan görse,
önceki âdeti 6 gün oldugu için, 2 kanli, 3 temiz
ve kanli olan 7 günün 1. günü olmak üzere, âdeti
yine 6 gündür. 7 kanin günün son 6’si
istihazadir. Yani toplam 12 günün ilk 6’si hayz,
son 6 günü ise istihazadir.
8) 32 temiz, 4 kan, 2 temiz, 5 kan görse, önceki
âdeti 6 gün oldugu için, 4 kanli, 2 temiz olmak
üzere yine âdeti 6 gün olur. Sondan 5 kanli gün
ise istihazadir.
9) 33 temiz, 6 kan, 2 temiz, 3 kan görse, âdeti
yine 6 gün olur. 3 kanli gün istihazadir.
10) 34 temiz 7 kan, 1 temiz, 4 kan görse, âdeti
yine 6 gündür, sonraki kanlar istihazadir.
11) 35 temiz, 2 kan, 3 temiz, 7 kan görse, 2
kanli, 3 temiz ve kanli olan 7 günün 1. günü
olmak üzere, âdeti yine 6 gündür. Sondan 6 kanli
gün istihazadir.
12) 36 temiz, 7 kan, 2 temiz, 3 kan görse, âdeti
yine 6 gün olur, sonraki kanlar istihazadir.
13) 37 temiz, 8 kan, 2 temiz, 4 kan görse, âdeti
yine 6 gün olur, sonraki kanlar istihazadir.
Âdeti 5 kan ve 55 gün temiz iken,
1) 5 kan, 15 temiz ve 11 kan görse, önceki âdeti
içine kan rastlamaz. Âdetin sayisi degismez. 11
günün ilk 5’i hayz, geri kalan 6 gün istihazadir.
Temizlik de 15 güne iner.
2) 46 temiz, 11 kan görse, 11 günün son ikisi,
önceki âdet zamani içinde ise de, 3’ten az
oldugundan, sadece âdet zamani degisir. Ilk 5
günü hayz, geri kalan 6’si istihazadir.
3) 47 temiz, 12 kan görse, bu 12 kanin 8’i
önceki temizlik ve 4’ü âdet günleri içindedir,
âdeti 4 gün olur. Geri kalan 8 gün istihazadir.
4) 48 temiz, 12 kan görse, 12 günün 7’si
temizlik ve 5’i önceki âdet içindedir, âdeti
yine 5 gündür. Ilk 7 günü görülen kan
istihazadir.
5) 49 temiz, 11 kan görse, 11 günün 6’si
temizlik ve 5’i önceki âdet içindedir, âdeti
yine 5 gündür. Kan görülen ilk 6 gün istihazadir.
6) 50 temiz, 11 kan görse, 51-55. gün arasindaki
5 gün ile son 1 gün yani 61. gün istihaza,
önceki âdet zamanina rastlayan 56 dan 60. güne
kadar olan [60. gün de dahil olmak üzere] 5 gün
hayzdir.
7) 51 temiz, 12 kan görse, 12’nin 4’ü bastan,
3’ü sondan olmak üzere 7’si önceki temizlik
zamani ve 5’i de önceki âdet zamani içindedir,
âdeti yine 5 gündür.
8) 52 temiz, 11 kan görse, 11’ in 3’ü bastan,
3’ü sondan olmak üzere 6’si önceki temizlik
zamani ve 5’i de önceki âdet zamani içindedir,
âdeti yine 5 gündür.
9) 53 temiz, 12 kan görse, 12’nin 2’si bastan,
5’i sondan olmak üzere 7’si önceki temizlik
zamani ve 5’i de önceki âdet zamani içindedir,
âdeti yine 5 gündür.
10) 54 temiz, 1 kan, 14 temiz, 1 kan görse, 55.
günü gelen 1 kan, temizligin son günü olur. 14
gün, fasid temizlik kan demektir, bu 14 günün
bastan 5 günü hayzdir. Diger kanli günlerin
hepsi de istihazadir. Temizlik yine 55 gündür.
11) 57 temiz, 3 kan, 14 temiz, 1 kan görse, 3
kanli gün önceki âdet zamanina rastladigi için
âdeti 3 gün olur. Bundan sonraki 14 gün kan
sayilip, kanli ve istihazali günler 10 günü
astigi için son 15 gün istihaza olur. Âdetin
zamani ve sayisi degisir.
12) 55 temiz, 11 kan görse, ilk 5’i hayzdir,
çünkü önceki âdeti 5 gün idi. 6’si istihazadir.
Âdetin yalniz zamani degisir, sayisi degismez.
Temizlik yine 55 gün olur.
13) 54 temiz, 12 kan görse, yine hayz günü eski
âdetine uygun olarak 55 günden sonra baslar, 5
gün hayz olur. Bastan 1, sondan 6 gün istihaza
olur. Temizlik yine 55 gün olur
14) 56 temiz, 11 kan görse, görülen kanin 4
günü, önceki âdet zamanina rastladigi için, ilk
4 gün yeni âdeti olur. Sondan 7 günü de
istihazadir.
15) 48 temiz 11 kan görse, 4 günü önceki
hayzinin içinde oldugu için yeni âdeti 4 gün
olur. Bastan 7 gün istihazadir.
16) 59 temiz, 11 kan görse, ilk 5’i hayzdir,
çünkü önceki âdeti 5 gün idi. 6’si istihazadir.
17) 65 temiz, 13 kan görse, ilk 5’i hayzdir,
çünkü önceki âdeti 5 gün idi. 8’i istihazadir.
18) 62 temiz, 12 kan görse, ilk 5’i hayzdir,
çünkü önceki âdeti 5 gün idi. 7’si istihazadir.
19) 63 temiz, 14 kan görse, ilk 5’i hayzdir,
çünkü önceki âdeti 5 gün idi. 9’u istihazadir.
20) 20 temiz, 13 kan görse, ilk 5’i hayzdir,
çünkü önceki âdeti 5 gün idi. 8’i istihazadir.
Temizlik de 20 güne iner. Âdetin yalniz zamani
degisir, sayisi degismez. Temizlik de degisir.
21) 64 temiz, 11 kan görse, ilk 5’i hayzdir,
çünkü önceki âdeti 5 gün idi. 6’si istihazadir.
Âdetin yalniz zamani degisir. Sayisi degismez.
Temizligi de 55 iken 64 gün olur.
Yeni âdeti önceki âdetine rastlayanlar:
Kaide: On günden fazla kan görüp, 3 veya daha
fazla kan günleri, önceki âdet günleri içinde
bulunursa, yalniz bu günleri hayz olup, kalani
istihaza olur.
Mesela: 25 temiz, 5 kan iken, 26 temiz, 11 kan
görse, ilk 4 günü hayz, son 7 günü de istihaza
olur.
Kaide: Yeni hayzi 10 günü asarak istihaza olursa
ve bunun 3 veya daha çok günü önceki âdeti olan
günlerine rastlar ve önceki âdetinin kalan son
kismi yeni sahih temizlige rastlarsa, âdeti olan
günlere rastlayan günler, yeni âdeti olur.
Misaller:
1) 5 kan, 25 temiz iken, 18 temiz, 11 kan görse,
bunun 3 günden fazlasi, yani 4 günü, önceki
âdetine rastladigi için, âdeti 4 gün olur.
Bastan ilk 7 günü istihazadir.
2) 6 kan 24 temiz iken, 18 temiz, 11 kan görse,
5 kan, 6 günlük önceki âdet zamani içine
rastladigi için yeni âdeti son 5 gün olur, ilk 6
günü istihazadir. Eger, 11 yerine 12 kan görse,
yeni âdeti, âdet zamanina rastlayan son 6
gündür. Kan süresi 10 günü geçtigi için ilk 6
kan istihazadir. 18 temiz, 18 kan olsaydi ne
olurdu? Önceki âdetine 6 gün rastladigi için
âdeti yine 6 gündür. Bastan 6, sondan 6 gün
istihazadir. Böyle durumlarda âdet zamani içinde
en az 3 günlük kan gelmesine veya basinda ve
sonunda gelen kana göre hareket edilir.
3) 5 kan, 25 temiz iken, 27 temiz, 12 kan görse,
kanli günlerden 3’ü âdetinin içine rastladigi
için âdeti 3 güne iner. Sonraki 9 kanli gün
istihaza olur.
4) 6 kan, 25 temiz iken, 27 temiz, 12 kan görse,
kanli günlerden 4’ü önceki âdetinin içinde
oldugu için yeni âdeti 4 güne iner. Sonraki 8
kanli gün istihaza olur.
5) 7 kan 24 temiz iken, 28 temiz, 11 kan görse
ilk 3 günü hayz, sonraki 8 günü istihazadir.
Çünkü önceki âdet zamanina 3 günü rastlamistir.
6) 5 kan, 27 temiz iken, 20 temiz 11 kan görse;
bu kan, 10 günü astigi için, fâsiddir. Bunun 3
günden fazlasi, yani 4 günü, önceki âdet
zamanina rastladigi için yeni âdeti 4 güne iner.
[Ilk 7 gün istihaza, son 4 gün hayz olur.]
7) 5 kan, 16 temiz iken, 6 kan, 13 temiz ve 1
kan görse, âdeti degismez, yine 5 gün olur. 6.
günkü kan ile 14. günkü kan istihazadir.
Önceki âdet zamanina rastlamayanlar:
Kaide: Önceki sayisindan farkli olan sonraki kan
günleri, 10 günden fazla olur ve bunun 3 veya
daha fazla günü, önceki âdet günleri içinde
bulunmazsa; âdetin zamani degisir, sayisi
degismez, ilk görüldügü günden baslar.
Misaller:
1) 24 temiz, 5 kan iken, 27 temiz, 11 kan görse,
önceki âdetine 2 gün rastladigi için âdeti yine
5 gündür, temizlik süresi de 27’ye çikar. 11
kanin ilk 5’i âdet, 6’si istihazadir.
2) 5 kan, 20 temiz iken, 23 temiz, 12 kan görse,
bunun 2’si önceki âdet zamanina rastlar. Bu da,
3’ten az oldugu için, ilk 5’i hayz, 7’si
istihaza olur. Temizlik de 23’e çikar.
3) Âdeti 5 gün iken, âdet zamaninin bastan 3
gününde görmeyip, sonra 12 gün görse; ilk
görülen günden baslayarak hayzi yine 5 gün olup,
temizlik süresi degismis olur.
4) 35 temiz, 5 kan iken, 38 temiz, 12 kan görse,
âdeti yine 5 gündür. Temizlik 38’e çikar.
5) 45 temiz, 5 kan iken, 40 gün temiz ve 5 kan
görse, 5 gün temiz ve 2 kan görse, kanli olan 5
ve 2 gün istihazadir. Kansiz olan 5 gün âdettir.
[Kansiz olan aradaki 5 gün hep akti kabul
edildiginden ve önceki âdeti olan 5 güne tam
rast geldiginden.]
6) 26 temiz, 4 kan iken, 21 temiz, 5 kan, 5
temiz, 1 kan görse, ilk 5 kan istihaza, sonraki
5 temizin 4’ü âdet, 1’i istihaza, son 1 kan yine
istihaza olur.
7) 25 temiz, 5 kan iken, 20 gün temiz ve 5 kan
görse, 5 gün temiz ve 3 kan görse, kanli olan 5
ve 3 gün istihazadir. Kansiz olan 5 gün âdettir.
Kizlarda Hayzin Baslamasi
1) Bir kiz, 3 kan, 15 temiz, 1 kan, 1 temiz, 3
kan görse, kan görülen ilk 3 gün ile, son 3
kanli gün, 2 ayri hayz olur. Çünkü, âdeti 3 gün
olacagindan, ikinci hayz, aradaki 1 kandan
baslamaz. Bu 1 gün istihaza olur.
2) Bir kiz, 3 kan, 1 temiz, 1 kan, 2 temiz, 1
kan, 1 temiz, 1 kan görse, bu 10 günün hepsi
hayz olur. Eger onuncu günden sonra, mesela 12.
gün kan görse, bu kizin hayzi ilk gördügü 3 gün
olur, diger günler istihaza olur. Eger ilk
gördügü kan 5 olsaydi, âdeti 5 gün olurdu.
3) Bir kiz, ilk defa, 1 kan, 8 temiz ve 1 kan
görse, 10 günün hepsi hayz olur. Fakat, 1 kan, 9
temiz ve 1 kan görse, hiçbiri hayz olmaz. Kan
görülen iki gün istihaza olur. Çünkü, onuncu
günden sonra görülen kandan önce temizlik
günleri, hayz sayilmaz.
Istimrarli Haller
5 gün kan, 25 gün temiz iken:
1) Yine 5 kan, 25 temiz iken, önceki âdet
gününden baslayarak kan akip 10 günü asip devam
etse, önceki âdeti kadar 5 gün hayz, digerleri
istihaza olur. Çünkü kan, önceki âdet günlerine
rastlamistir. Kan hep akarsa, bu kanli günlerin
25’i temiz, 5 günü hayz kabul edilir.
2) 26. gün kan görse, 27. gün temiz, sonra kan
akip 10 günü asarak devam etse, önceki âdeti
kadar 5 gün hayz, digerleri istihaza olur. Çünkü
önceki âdetinin ilk ve son günleri kanlidir. Kan
akmaya devam ederse, bu kanli günlerin 25’i
temiz, 5 günü hayz kabul edilir.
3) 26, 27, 28. günleri kan görse, 29 ve 30. günü
temiz olsa, sonra akip, 10 günü asarak devam
etse, önceki âdetinin ilk 3’ü hayzdir. Çünkü
kanli gün, hayzinin üç gününe rastlamistir.
Sonra kan akmaya devam etse, kesilene kadar
kanli günlerin 25’i temiz, 3’ü hayz kabul
edilir.
4) 26. gün kan, 27 ve 28. günler temiz, 29 ve
30. günleri kan görse, 31 ve 32. gün temiz olsa,
sonra hep aksa, hayzi yine 5 gün olur. Çünkü,
hayzin ilk ve son günleri [26 ve 30] kanlidir.
Kan böyle akmaya devam ederse, kanli günlerin
25’i temiz, 5 hayz kabul edilir.
5) 26 ve27. günleri kan, 28 ve 29. günleri
temiz, sonra 1 kan 5 gün temiz, sonra kan akmaya
devam etse, âdeti degismez, yine 5 gündür.
Çünkü, hayzin ilk ve son günleri kanlidir.
6) 26 ve 27. günleri temiz, 28, 29 ve 30.
günleri kan görse, 5 temizlikten sonra hep
akmaya devam etse, âdeti 3 gün olur. Hep böyle
devam ederse, 27 günü temiz 3 günü hayz kabul
edilir.
7) 26. gün kan, 27. gün temiz, 28. gün kan, 29.
gün temiz ve 30. günden sonra akmaya devam etse,
âdeti degismez, ilk 5 günü hayz, ondan sonraki
günler istihaza olur.
Kizda istimrar 4 türlü olur:
1) Kaide: Ilk görülen kan, akmaya devam ederse,
yani hiç kesilmeden günde bir damla olsun
akarsa, ilk 10 gün hayz, sonra 20 gün temiz
kabul edilir.
2) Kaide: Kiz, sahih kan ve sahih temizlikten
sonra, herhangi bir zaman kan kesilmeden akarsa,
bu kiz, âdeti belli olan kadin olur.
Misaller:
a) Bir kizin âdeti 5 kan, 40 temiz iken, kan
kesilmeden aksa, 5 günü hayz, 40 günü istihaza
kabul edilir. Kan kesilene kadar böyle devam
eder, yani kanli günlerin 5’i hayz, 40’i
istihaza olur.
b) Bir kizin âdeti, 7 kan, 20 temiz iken, yine 7
kan ve 20 temiz olsa, sonra kan akmaya devam
etse, bu kanli günlerin 20’si istihaza, 7’si
hayz kabul edilir.
c) Bir kizin âdeti, 3 kan 27 temiz iken, tekrar
âdeti görmeye baslayinca kan kesilmeden hep
aksa, kan 11 gün akinca, hemen gusledip namaz
kilar. Kan kesilene kadar, kanli günlerin 3’ü
hayz, 27’si istihaza olur.
3) Kaide: Fâsid kan ve fâsid temizlik görse,
ikisi de âdet kabul edilmez. Bu da iki türlü
olur:
a) Temizlik 15 günden az oldugu için fâsid ise:
Ilk görülen kan hep akmis gibi kabul edilir.
Mesela, 11 kan ve 14 gün temiz olsa, sonra
kesilmeden aksa, birinci kan, 10 günü astigi
için fâsiddir. 11. ve istimrarin ilk 5 kan
günleri temizlik günleri olup, bu 5. günden
sonra, kanli günlerin 10 günü hayz, 20 günü
temiz kabul edilerek devam eder. Açiklama: Bir
ay, genel olarak 30 gün kabul edilir. 30 günün
10 günü hayz olunca, 20 günü de temiz, yani
istihazadir. Kan kesilinceye kadar böyle devam
eder.
b) Temizlik tam olup, kanli gün karistigi için
fâsid ise:
Böyle Fâsid temizlik ile kan günleri toplami
30’u geçmezse, yine ilk kan akmaya baslamis gibi
kabul edilir. 11 kan ve 15 gün temizlikten sonra
kesilmeden kan akarsa, 16 günün ilk günü kanli
oldugu için, 15 temiz gün ve 1 kanli gün fâsid
temizlik kabul edilir. Kan akmaya devam ederse,
10 günü hayz, 20 günü istihaza kabul edilir.
4) Kaide: Istimrarin ilk 4 günü temizlik olur,
toplamlari 30’u asar ise, ilk 10 gün hayz olup,
sonra istimrara kadar olan günlerin hepsi temiz
kabul edilip, istimrardan sonra 10 gün hayz, 20
gün temiz olarak devam eder.
Mesela: 12 kan, sonra 20 gün temizlik, sonra kan
akmaya devam ederse, bu kanli günlerin 10 günü
hayz, 20 günü istihaza kabul edilir.
5) Kaide: Sahih kan ve fâsid temizlik görse,
sahih kan günleri âdet olur. Sonra 30 güne kadar
temizlik kabul edilir.
Mesela: 5 kan ve 14 gün temizlikten sonra akmaya
devam ederse, ilk 5 kan ve bundan sonra 25 gün
temiz olur. Bu 25 günü tamamlamak için,
istimrarin ilk 11 günü temiz kabul edilir.
Bundan sonra, 5 günü hayz, 25 günü temiz olarak
devam eder.
